تغییر کاربری اراضی کشاورزی و باغ‌ها ؛ چه زمانی قانونی است و ساخت‌وساز غیرمجاز چه عواقبی دارد ؟

تغییر کاربری اراضی کشاورزی دقیقاً به چه معناست؟

یکی از اشتباهات رایج در معاملات زمین این است که تصور می‌شود مالک هر زمینی می‌تواند صرفاً به دلیل مالک بودن، هر نوع ساختمانی در آن احداث کند.

در حالی که در مورد اراضی زراعی و باغ‌ها ، به‌خصوص املاکی که خارج از محدوده قانونی شهرها و شهرک‌ها قرار دارند، محدودیت‌های ویژه‌ای وجود دارد.

مبنای اصلی این محدودیت‌ها قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها مصوب ۱۳۷۴ با اصلاحات سال ۱۳۸۵ است.

مطابق ماده ۱ این قانون، به منظور حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها و استمرار بهره‌وری آنها، تغییر کاربری این اراضی در خارج از محدوده قانونی شهرها و شهرک‌ها، جز در موارد ضروری، ممنوع است.

بنابراین اصل مهم این است:

تغییر کاربری زمین کشاورزی ، آزاد و بدون محدودیت نیست.

اما این ممنوعیت نیز به این معنا نیست که تحت هیچ شرایطی امکان تغییر کاربری وجود ندارد.

قانون برای موارد ضروری، سازوکار مشخصی پیش‌بینی کرده است.

آیا مالک زمین کشاورزی می‌تواند در آن خانه بسازد ؟

پاسخ این سؤال به شرایط ملک و نوع اقدام بستگی دارد و نمی‌توان برای همه زمین‌ها یک پاسخ واحد ارائه کرد.

نخست باید مشخص شود زمین از نظر مقررات مربوط، زراعی یا باغ محسوب می‌شود یا خیر.

همچنین باید وضعیت مکانی ملک مشخص شود؛ زیرا قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، در اصل ناظر بر اراضی خارج از محدوده قانونی شهرها و شهرک‌هاست.

بنابراین این تصور که:

«چون سند زمین به نام من است، پس هر ساختمانی بخواهم می‌توانم در آن بسازم»

تصور درستی نیست.

مالکیت یک موضوع است و امکان قانونی احداث بنا و تغییر کاربری موضوع دیگری.

ممکن است شخصی مالک رسمی یک قطعه زمین باشد، اما برای تغییر کاربری آن یا احداث بنایی که موجب تغییر کاربری شود، نیازمند اخذ مجوزهای قانونی باشد.

تغییر کاربری زمین کشاورزی به مسکونی چگونه انجام می‌شود؟

درخواست تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها در مواردی که قانون اجازه بررسی آن را داده، از طریق سازوکار پیش‌بینی‌شده در قانون انجام می‌شود.

مطابق تبصره ۱ اصلاحی ماده ۱ قانون، تشخیص موارد ضروری تغییر کاربری در هر استان بر عهده کمیسیونی است که به ریاست رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان تشکیل می‌شود و اعضای مشخصی از دستگاه‌های مرتبط در آن حضور دارند.

بنابراین تصمیم درباره ضرورت تغییر کاربری، صرفاً تصمیم شخص مالک یا حتی یک مرجع محلی مانند شهرداری نیست.

این نکته در معاملات زمین اهمیت زیادی دارد.

اگر فروشنده به خریدار بگوید:

«زمین کشاورزی است ولی بعداً خودمان کاربری‌اش را مسکونی می‌کنیم»

این جمله به هیچ وجه معادل داشتن مجوز تغییر کاربری نیست.

خریدار باید مجوز واقعی و معتبر را بررسی کند، نه وعده فروشنده را.

کمیسیون تغییر کاربری چه وظیفه‌ای دارد؟

کمیسیون موضوع تبصره ۱ ماده ۱، مرجع قانونی بررسی ضرورت تغییر کاربری در چارچوب قانون است.

مطابق قانون اصلاحی، در تشخیص ضرورت باید مواردی مانند مجوز لازم از دستگاه اجرایی مربوط، ضوابط طرح‌های کالبدی و منطقه‌ای، مقررات محیط زیست، استمرار تولید و سرمایه‌گذاری و سایر ضوابط فنی مورد توجه قرار گیرد.

ماده ۷ قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها این معیارها را برای کمیسیون بیان کرده است.

پس موافقت با تغییر کاربری، یک فرآیند حقوقی و اداری است و صرفاً با یک درخواست مالک یا موافقت شفاهی یک مسئول ایجاد نمی‌شود.

آیا جهاد کشاورزی می‌تواند به تنهایی مجوز ساخت صادر کند ؟

باید میان وظایف مراجع مختلف تفکیک قائل شد.

قانون در ماده ۸ تصریح کرده است که صدور مجوز یا پروانه ساخت و همچنین تأمین و واگذاری خدمات و تأسیسات زیربنایی مانند آب، برق، گاز و تلفن در اراضی زراعی و باغ‌های موضوع قانون، منوط به تأیید کمیسیون مربوط درباره ضرورت تغییر کاربری است.

بنابراین در یک پرونده واقعی، ممکن است چند مرجع مختلف درگیر باشند.

داشتن یک موافقت یا مجوز از یک دستگاه، لزوماً به این معنا نیست که تمام موانع قانونی ساخت‌وساز برطرف شده است.

این همان جایی است که بسیاری از خریداران زمین دچار اشتباه می‌شوند.

تفاوت «مجوز ساخت» با «مجوز تغییر کاربری»

این دو مفهوم را نباید یکی دانست.

فرض کنید شخصی برای یک قطعه زمین، مجوزی از یک مرجع دریافت کرده باشد.

این مجوز به خودی خود لزوماً به معنای آن نیست که کاربری کشاورزی زمین نیز تغییر کرده است.

در مقابل، موافقت با ضرورت تغییر کاربری نیز به این معنا نیست که مالک می‌تواند بدون رعایت سایر مقررات ساختمانی، هر بنایی را احداث کند.

به زبان ساده:

مجوز تغییر کاربری ، مجوز کامل ساخت‌وساز نیست

و

مجوز ساخت‌وساز ، تغییر خودکار کاربری زمین نیست

هر دو موضوع باید در چارچوب مقررات مربوط بررسی شوند.

چه اقداماتی ممکن است تغییر کاربری محسوب شوند؟

تغییر کاربری فقط به این معنا نیست که مالک روی زمین یک ساختمان بزرگ احداث کند.

در آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، «تغییر کاربری» به اقداماتی اطلاق شده که مانع بهره‌برداری و استمرار کشاورزی شوند؛ از جمله ایجاد بنا، برداشتن یا افزایش شن و ماسه و سایر اقداماتی که طبق تشخیص وزارت جهاد کشاورزی تغییر کاربری محسوب شوند.

بنابراین در بررسی یک پرونده، باید ماهیت واقعی اقدام انجام‌شده بررسی شود.

ممکن است مالک تصور کند:

«من فقط یک اتاق کوچک ساخته‌ام.»

اما اگر آن اقدام در شرایط قانونی، موجب تغییر کاربری یا اخلال در بهره‌برداری کشاورزی شود، صرف کوچک بودن بنا الزاماً مشکل را حل نمی‌کند.

آیا هر ساخت‌وسازی در زمین کشاورزی جرم است؟

این موضوع نیازمند دقت است.

نباید گفت هر نوع ساخت‌وساز در هر زمین کشاورزی، بدون استثنا جرم است.

قانون میان اقدامات مجاز و تغییر کاربری غیرمجاز تفاوت قائل شده است.

آنچه اهمیت دارد این است که اقدام انجام‌شده مشمول مقررات قانون حفظ کاربری باشد و بدون اخذ مجوز قانونی لازم صورت گرفته باشد.

در آیین‌نامه اجرایی نیز برای تشخیص اراضی زراعی و باغ‌ها و رسیدگی به تغییر کاربری غیرمجاز، سازوکارهایی پیش‌بینی شده است.

پس قبل از هرگونه ساخت‌وساز، باید ابتدا وضعیت حقوقی و کاربری ملک مشخص شود.

مجازات تغییر کاربری غیرمجاز چیست؟

این قسمت برای مالکان و خریداران بسیار مهم است.

ماده ۳ قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها مصوب ۱۳۸۵ برای مالک یا متصرفی که بدون اخذ مجوز قانونی اقدام به تغییر کاربری کند، علاوه بر قلع و قمع بنا، مجازات نقدی مقرر کرده است.

مطابق این ماده، مرتکب علاوه بر قلع و قمع بنا، به پرداخت جزای نقدی از یک تا سه برابر بهای اراضی زراعی و باغ‌ها به قیمت روز زمین با کاربری جدید مورد نظر متخلف محکوم می‌شود و در صورت تکرار جرم، مجازات شدیدتری نیز پیش‌بینی شده است.

بنابراین هزینه تغییر کاربری غیرمجاز ممکن است بسیار بیشتر از هزینه‌ای باشد که مالک برای ساخت‌وساز انجام داده است.

این نکته خصوصاً در زمین‌هایی که قیمت آنها در اثر موقعیت مکانی افزایش زیادی پیدا کرده، اهمیت دارد.

قلع و قمع بنا یعنی چه؟

یکی از مهم‌ترین آثار حقوقی تغییر کاربری غیرمجاز، موضوع قلع و قمع بنا است.

بنابراین این تصور که:

«فعلاً بدون مجوز می‌سازم، بعداً جریمه‌اش را پرداخت می‌کنم و ساختمان باقی می‌ماند»

الزاماً درست نیست.

مجازات مقرر در ماده ۳ فقط جریمه نقدی نیست؛ قانون قلع و قمع بنا را نیز پیش‌بینی کرده است.

به همین دلیل، کسی که قصد خرید زمین کشاورزی برای ساخت خانه، ویلا یا هر بنای دیگری را دارد، نباید ریسک ساخت‌وساز بدون تعیین تکلیف کاربری را دست‌کم بگیرد.

آیا پرداخت جریمه باعث قانونی شدن ساختمان می‌شود ؟

این یکی از رایج‌ترین برداشت‌های اشتباه در معاملات زمین است.

باید میان مجازات تخلف و اخذ مجوز قانونی برای تغییر کاربری تفاوت گذاشت.

پرداخت جریمه ناشی از تخلف، به خودی خود مجوز اولیه برای انجام تغییر کاربری ایجاد نمی‌کند.

به عبارت دیگر، نباید از قانون چنین نتیجه‌ای گرفت که:

«هرکس پول جریمه را بدهد، می‌تواند زمین کشاورزی را تبدیل به زمین مسکونی کند.»

قانون برای تغییر کاربری، فرآیند و مرجع مشخصی پیش‌بینی کرده است.

تشخیص اینکه یک زمین، زراعی یا باغ است با چه مرجعی است ؟

این موضوع در پرونده‌های ملکی بسیار مهم است؛ زیرا گاهی اختلاف اصلی اصلاً بر سر مجوز نیست، بلکه بر سر این است که آیا ملک اساساً مشمول قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها هست یا خیر.

آیین‌نامه اجرایی سال ۱۳۸۶ سازوکار تشخیص اراضی زراعی و باغ‌ها را مشخص کرده است.

در ماده ۶ آیین‌نامه، کارگروهی در سطح شهرستان برای بررسی وضعیت اراضی پیش‌بینی شده و معیارهایی مانند سابقه بهره‌برداری، وضعیت و موقعیت زمین و کاربری اراضی مجاور مورد توجه قرار گرفته است. همچنین برای نظریه کارگروه، امکان تجدیدنظرخواهی نیز پیش‌بینی شده است.

بنابراین سند مالکیت به تنهایی پاسخ این پرسش نیست که زمین از نظر مقررات حفظ کاربری، زراعی یا باغ محسوب می‌شود یا خیر.

اگر زمین سند شش‌دانگ داشته باشد، آیا ساخت‌وساز در آن آزاد است؟

خیر.

سند مالکیت، دلیل مالکیت است؛ اما لزوماً مجوز هر نوع بهره‌برداری از ملک نیست.

برای مثال، ممکن است شخصی مالک رسمی یک قطعه زمین کشاورزی باشد.

مالکیت او محترم است، اما استفاده از ملک همچنان باید در چارچوب قوانین و مقررات مربوط به کاربری زمین صورت گیرد.

به همین دلیل، هنگام خرید زمین نباید فقط این سؤال مطرح شود که:

«آیا سند دارد؟»

بلکه باید پرسید:

«کاربری زمین چیست و برای استفاده‌ای که من قصد دارم انجام دهم چه مجوزهایی لازم است؟»

خرید زمین کشاورزی برای ساخت ویلا چه خطری دارد ؟

این یکی از مهم‌ترین نکات کاربردی برای خریداران است.

در سال‌های اخیر، خرید زمین‌های خارج از محدوده شهرها و روستاها برای ساخت ویلا بسیار رایج شده است.

فروشنده ممکن است بگوید:

• «همه اطراف ساخته‌اند.»
• «برق و آب دارد.»
• «دهیاری مشکلی ندارد.»
• «همسایه‌ها همه ویلا ساخته‌اند.»
• «به‌زودی کاربری مسکونی می‌شود.»
• «فقط کافی است جریمه را بدهی.»

اما هیچ‌کدام از این جملات به تنهایی مجوز تغییر کاربری محسوب نمی‌شود.

حتی وجود ساختمان‌های متعدد در اطراف ملک نیز الزاماً به معنای قانونی بودن آنها یا امکان ساخت‌وساز در ملک مورد معامله نیست.

قبل از خرید زمین کشاورزی چه مدارکی را بررسی کنیم؟

اگر قصد خرید زمین کشاورزی یا باغ را دارید، بهتر است قبل از امضای قرارداد حداقل این موارد بررسی شود:

۱. سند مالکیت

مشخص شود مالک رسمی چه کسی است و ملک دقیقاً چه حدود و مشخصاتی دارد.

۲. کاربری ملک

وضعیت زمین از نظر کشاورزی، باغی، مسکونی یا سایر کاربری‌ها بررسی شود.

۳. موقعیت ملک

باید مشخص شود ملک داخل یا خارج از محدوده قانونی شهر، شهرک یا محدوده روستای دارای طرح هادی قرار دارد.

۴. سابقه ساخت‌وساز

اگر در زمین قبلاً بنا احداث شده، وضعیت قانونی آن بررسی شود.

۵. مجوزهای موجود

اگر فروشنده ادعا می‌کند زمین مجوز تغییر کاربری دارد، اصل مجوز و مرجع صادرکننده آن باید بررسی شود.

۶. وضعیت طرح‌های شهری و روستایی

وجود طرح‌های مصوب و محدودیت‌های مربوط به آنها می‌تواند بر امکان استفاده از زمین اثر بگذارد.

۷. استعلام از مراجع مربوط

در موارد لازم باید از مراجع ذی‌ربط درباره وضعیت کاربری و امکان ساخت‌وساز استعلام شود.

شما در وبسایت رسمی محمدرضا محمدحسینی وکیل پای یک دادگستری هستید.

آیا قولنامه می‌تواند مشکل تغییر کاربری را حل کند ؟

خیر.

قولنامه فقط می‌تواند در چارچوب حقوق قراردادی، آثار خاص خود را داشته باشد؛ اما قرارداد خصوصی نمی‌تواند جایگزین مجوز قانونی تغییر کاربری شود.

اگر فروشنده در قرارداد بنویسد:

«خریدار حق دارد در زمین ویلا احداث کند»

این عبارت به خودی خود باعث نمی‌شود مراجع قانونی نیز چنین حقی را برای خریدار به رسمیت بشناسند.

در نتیجه، اگر هدف اصلی خریدار از خرید زمین، ساخت‌وساز است، باید امکان قانونی ساخت‌وساز پیش از معامله بررسی شود، نه اینکه خریدار بعد از پرداخت پول تازه به دنبال مجوز برود.

آیا فروشنده مسئول تخلف تغییر کاربری قبل از فروش است؟

این موضوع به جزئیات پرونده بستگی دارد.

قانون حفظ کاربری، برای مالکان یا متصرفانی که به صورت غیرمجاز اقدام به تغییر کاربری کرده‌اند، مسئولیت‌هایی پیش‌بینی کرده است. بنابراین خرید زمینی که سابقه تغییر کاربری غیرمجاز دارد، می‌تواند خریدار را با یک وضعیت حقوقی پیچیده مواجه کند.

به همین دلیل در قرارداد خرید چنین ملکی باید سوابق زمین، بناهای موجود و مسئولیت هر یک از طرفین به دقت بررسی و مشخص شود.

به‌خصوص نباید تصور کرد که:

«چون من تازه زمین را خریده‌ام، پس هیچ مسئولیتی درباره وضعیت قبلی ملک ندارم.»

مسئولیت کیفری و آثار حقوقی هر پرونده تابع اوضاع و احوال، زمان ارتکاب، وضعیت متصرف و سایر عناصر قانونی است و باید جداگانه بررسی شود.

نقش آیین‌نامه اجرایی در تغییر کاربری اراضی

قانون حفظ کاربری، چارچوب اصلی را مشخص کرده و آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها مصوب ۱۳۸۶ جزئیات مهمی درباره نحوه اجرای آن ارائه می‌دهد.

برای مثال، ماده ۳ آیین‌نامه مدارکی را که متقاضی تغییر کاربری باید برای طرح درخواست ارائه کند، مشخص کرده است؛ از جمله مدارک قانونی مالکیت، جواز تأسیس یا موافقت اصولی طرح، نقشه عرصه و حسب مورد نظریه یا پاسخ دستگاه‌های ذی‌ربط.

همچنین مطابق ماده ۴ آیین‌نامه، در صورت موافقت کمیسیون، موضوع تعیین قیمت روز زمین با کاربری جدید و پرداخت عوارض قانونی نیز مطرح می‌شود و پس از ارائه گواهی واریز عوارض، مجوز تغییر کاربری صادر می‌شود.

بنابراین فرآیند قانونی تغییر کاربری، چند مرحله دارد و نمی‌توان آن را به «پرداخت یک جریمه» یا «گرفتن یک امضا» تقلیل داد.

آیا تغییر کاربری همیشه با پرداخت عوارض همراه است؟

در مواردی که کمیسیون با تغییر کاربری موافقت می‌کند، موضوع عوارض قانونی مطرح می‌شود.

آیین‌نامه اجرایی نحوه تعیین قیمت روز زمین با کاربری جدید و پرداخت عوارض را در ماده ۴ خود مورد توجه قرار داده است.

اما باید دقت کرد که عوارض تغییر کاربری با جریمه تغییر کاربری غیرمجاز یکی نیست.

این دو موضوع را نباید در قرارداد یا مشاوره حقوقی با یکدیگر اشتباه گرفت.

یکی در فرآیند قانونی اخذ مجوز مطرح می‌شود و دیگری در نتیجه ارتکاب تخلف و اعمال ضمانت اجرای قانونی.

اگر جهاد کشاورزی با تغییر کاربری موافقت نکند چه می‌شود ؟

صرف اینکه مالک برای تغییر کاربری درخواست داده، به معنای الزام کمیسیون به پذیرش درخواست نیست.

کمیسیون باید ضرورت تغییر کاربری را با توجه به معیارهای قانونی بررسی کند.

اگر تصمیم اداری صادر شود و شخص ذی‌نفع آن را خلاف قانون بداند، بسته به نوع تصمیم و مرجع صادرکننده، موضوع می‌تواند در چارچوب مقررات مربوط به اعتراض به تصمیمات اداری و صلاحیت مراجع قضایی بررسی شود.

در چنین پرونده‌هایی، بهتر است قبل از هر اقدام، نوع تصمیم، مرجع صادرکننده و مستند قانونی آن دقیقاً مشخص شود.

این مطلب را در وبسایت محمدرضا محمدحسینی وکیل پایه یک دادگستری می خوانید.

 قبل از ساختن یا خریدن زمین، اول کاربری را بررسی کنید

موضوع تغییر کاربری اراضی یکی از حوزه‌هایی است که اشتباه در آن می‌تواند هزینه بسیار سنگینی برای مالک یا خریدار ایجاد کند.

اصل موضوع در قانون روشن است:

تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها در خارج از محدوده قانونی شهرها و شهرک‌ها، جز در موارد ضروری، ممنوع است.

در صورت وجود شرایط قانونی، تغییر کاربری باید از مسیر تعیین‌شده و با بررسی کمیسیون مربوط انجام شود.

از سوی دیگر، تغییر کاربری غیرمجاز می‌تواند علاوه بر قلع و قمع بنا، موجب محکومیت به جزای نقدی نیز شود.

بنابراین اگر قصد خرید زمین کشاورزی، ساخت ویلا در زمین کشاورزی، تغییر کاربری باغ یا سرمایه‌گذاری روی اراضی خارج از محدوده شهرها را دارید، قبل از امضای قرارداد باید وضعیت ملک از چند جهت بررسی شود:

مالکیت، کاربری، موقعیت ملک، سابقه ساخت‌وساز، مجوزهای موجود و امکان قانونی استفاده مورد نظر.

مهم‌ترین توصیه این است که برای ساخت‌وساز، ابتدا امکان قانونی آن را احراز کنید و سپس معامله را انجام دهید؛ نه اینکه زمین را بخرید و بعد امیدوار باشید مجوز ساخت صادر شود.

در معاملات زمین، تفاوت میان «زمین ارزان» و «زمین قابل ساخت» گاهی بسیار بیشتر از چیزی است که در نگاه اول به نظر می‌رسد.

پرسش‌های متداول درباره تغییر کاربری اراضی

آیا تغییر کاربری زمین کشاورزی به مسکونی ممنوع است؟

مطابق ماده ۱ قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، تغییر کاربری این اراضی در خارج از محدوده قانونی شهرها و شهرک‌ها جز در موارد ضروری ممنوع است. در موارد ضروری، قانون سازوکار بررسی و صدور مجوز را پیش‌بینی کرده است.

آیا برای ساخت خانه در زمین کشاورزی مجوز لازم است؟

اگر ساخت‌وساز در شرایط پرونده موجب تغییر کاربری زمین شود، باید ضوابط قانون حفظ کاربری رعایت و مجوزهای لازم اخذ شود. داشتن سند مالکیت به تنهایی مجوز تغییر کاربری یا ساخت‌وساز نیست.

مجازات تغییر کاربری غیرمجاز چیست؟

مطابق ماده ۳ قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، تغییر کاربری غیرمجاز علاوه بر قلع و قمع بنا، می‌تواند موجب جزای نقدی از یک تا سه برابر بهای روز زمین با کاربری جدید مورد نظر متخلف شود و برای تکرار جرم نیز مجازات شدیدتری مقرر شده است.

آیا پرداخت جریمه باعث قانونی شدن تغییر کاربری می‌شود؟

خیر. جریمه ناشی از تخلف را نباید با عوارض و فرآیند قانونی اخذ مجوز تغییر کاربری یکی دانست. پرداخت جریمه به خودی خود جایگزین مجوز قانونی تغییر کاربری نیست.

آیا خرید زمین کشاورزی برای ساخت ویلا خطرناک است؟

خود خرید زمین کشاورزی ممنوع نیست، اما اگر هدف خریدار ساخت‌وساز باشد، باید قبل از معامله امکان قانونی ساخت و وضعیت کاربری ملک بررسی شود. وعده فروشنده درباره «مسکونی شدن در آینده» جایگزین مجوز قانونی نیست.

آیا داشتن سند شش‌دانگ یعنی امکان ساخت‌وساز وجود دارد؟

خیر. سند مالکیت، مالکیت شخص را نسبت به ملک اثبات می‌کند، اما هر نوع استفاده از ملک لزوماً آزاد نیست. مقررات مربوط به کاربری و ساخت‌وساز نیز باید رعایت شود.

مرجع بررسی تغییر کاربری اراضی کشاورزی کجاست؟

تشخیص ضرورت تغییر کاربری در چارچوب قانون بر عهده کمیسیون موضوع تبصره ۱ ماده ۱ قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها در هر استان است که به ریاست رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان تشکیل می‌شود.

اگر زمین قبلاً بدون مجوز ساخته شده باشد، آیا خرید آن اشکالی دارد؟

ممکن است معامله از نظر مالکیت یک موضوع و وضعیت تخلف ساختمانی و تغییر کاربری موضوع دیگری باشد. خریدار باید پیش از معامله سابقه بنا، وضعیت قانونی آن و وجود پرونده یا تصمیم مراجع مربوط را بررسی کند؛ زیرا خرید ملک لزوماً مشکلات قبلی آن را از بین نمی‌برد.