تعمیر کولر بر عهده صاحبخانه است یا مستاجر؟ بررسی مسئولیتها بر اساس قانون، قرارداد و عرف
با شروع فصل گرما، استفاده از وسایل سرمایشی به یکی از ضروریترین نیازهای هر واحد مسکونی تبدیل میشود. به همین دلیل، خرابی کولر آبی یا کولر گازی در زمان اجاره ملک ، یکی از شایعترین موضوعات اختلاف میان موجر و مستاجر است. بسیاری از مستاجران معتقدند چون کولر متعلق به مالک است، تمام هزینههای تعمیر آن نیز باید توسط صاحبخانه پرداخت شود. در مقابل، برخی مالکان بر این باورند که چون مستاجر از کولر استفاده میکند، باید هزینه تعمیر و سرویس آن را نیز تقبل کند.
اما پاسخ این پرسش از دیدگاه حقوقی به این سادگی نیست. مسئولیت پرداخت هزینه تعمیر کولر به عوامل مختلفی از جمله علت خرابی ، نوع تعمیر ، مفاد قرارداد اجاره ، عرف رایج و مقررات قانون مدنی بستگی دارد. به همین دلیل ممکن است در یک پرونده، مالک مسئول پرداخت هزینه باشد و در پروندهای دیگر، مستاجر ملزم به جبران خسارت شود.
در این مقاله تلاش میکنیم بدون بیان مطالب کلی و غیرکاربردی، وضعیت حقوقی تعمیر کولر را بر اساس قوانین ایران بررسی کنیم و به پرسشهای رایج در این زمینه پاسخ دهیم.
شما در سایت محمدرضا محمدحسینی وکیل پایه یک دادگستری هستید.
قانون درباره تعمیرات مورد اجاره چه میگوید؟
هرچند در قوانین ایران مادهای وجود ندارد که به طور اختصاصی درباره کولر، پکیج، آبگرمکن یا سایر تجهیزات ساختمان سخن گفته باشد، اما مقررات قانون مدنی اصول کلی تعیین مسئولیت را مشخص کرده است.
نخست باید به ماده ۴۷۶ قانون مدنی اشاره کرد. بر اساس این ماده، موجر مکلف است عین مستاجره را به گونهای تسلیم کند که مستاجر بتواند از آن بهرهبرداری مورد نظر را انجام دهد. به بیان ساده، مالک نمیتواند ملکی را تحویل دهد که فاقد امکانات لازم برای استفاده متعارف باشد یا تجهیزات موجود در آن از ابتدا معیوب و غیرقابل استفاده باشند.
از سوی دیگر، ماده ۴۸۶ قانون مدنی مقرر میکند که تعمیرات و کلیه مخارجی که برای امکان انتفاع از مورد اجاره لازم است، اصولاً بر عهده موجر است ؛ مگر اینکه در قرارداد یا بر اساس عرف ، ترتیب دیگری میان طرفین مقرر شده باشد.
به همین دلیل، اصل اولیه در حقوق ایران آن است که هزینه تعمیرات اساسی که برای قابل استفاده بودن ملک ضرورت دارد، بر عهده مالک است؛ اما این اصل استثناهایی نیز دارد که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.
تفاوت تعمیرات اساسی با هزینههای جاری
یکی از مهمترین دلایل اختلاف میان موجر و مستاجر، آن است که بسیاری از افراد تفاوت میان « تعمیر اساسی » و « نگهداری معمول » را نمیدانند.
از دیدگاه حقوقی، تمام هزینههای مربوط به کولر در یک دسته قرار نمیگیرند. برخی هزینهها برای حفظ و نگهداری روزمره دستگاه انجام میشوند و برخی دیگر به دلیل فرسودگی یا از کار افتادن قطعات اصلی ایجاد میشوند.
برای مثال، اقداماتی مانند:
- شستوشوی کولر آبی
- تعویض پوشال
- تنظیم تسمه
- روغنکاری موتور
- تمیز کردن فیلترهای کولر گازی
- شستوشوی پنل داخلی
بیشتر جنبه نگهداری و سرویس دورهای دارند و معمولاً در نتیجه استفاده عادی از دستگاه انجام میشوند.
در مقابل، مواردی مانند:
- سوختن موتور کولر
- خرابی کمپرسور کولر گازی
- تعویض پمپ آب
- تعویض دینام
- تعویض کندانسور
- تعویض برد اصلی کولر گازی
- پوسیدگی شدید بدنه کولر
در زمره تعمیرات اساسی قرار میگیرند و غالباً مسئولیت آنها بر عهده مالک خواهد بود؛ مگر آنکه علت خرابی ، تقصیر مستاجر باشد یا قرارداد اجاره حکم دیگری داشته باشد.
چه زمانی صاحبخانه باید هزینه تعمیر کولر را پرداخت کند؟
در بسیاری از پروندههای حقوقی، پرسش اصلی این نیست که کولر متعلق به چه کسی است ؛ بلکه این است که چرا کولر خراب شده است ؟
اگر خرابی ناشی از استهلاک طبیعی، گذشت زمان یا فرسودگی قطعات باشد، مسئولیت تعمیر معمولاً بر عهده موجر است. علت نیز روشن است؛ تجهیزات اصلی ساختمان بخشی از سرمایه ملک محسوب میشوند و کاهش کارایی آنها نتیجه استفاده معمول در طول زمان است، نه تقصیر مستاجر.
برای نمونه، اگر موتور کولر پس از چند سال استفاده بسوزد یا کمپرسور کولر گازی به علت پایان عمر مفید خود از کار بیفتد ، نمیتوان صرفاً به دلیل اینکه مستاجر در ملک سکونت دارد، او را مسئول پرداخت هزینه دانست.
همین حکم درباره پوسیدگی شناور کولر ، فرسودگی سیمکشی داخلی دستگاه یا خرابی قطعاتی که عمر مفید مشخصی دارند نیز صادق است.
در چه شرایطی مستاجر مسئول تعمیر کولر خواهد بود؟
در مقابل، اگر خرابی نتیجه استفاده غیرمتعارف یا بیاحتیاطی مستاجر باشد، وضعیت کاملاً متفاوت خواهد بود.
برای مثال، فرض کنید مستاجر کولر آبی را بدون آب روشن کرده و این اقدام موجب سوختن موتور شده است. یا بدون استفاده از تعمیرکار متخصص، شخصاً دستگاه را باز کرده و باعث آسیب جدی به قطعات داخلی شده است. همچنین ممکن است بر اثر وارد کردن ضربه، جابهجایی غیراصولی یا استفاده برخلاف دستورالعمل سازنده، خسارتی به کولر وارد شود.
در چنین مواردی، هزینه تعمیر دیگر ناشی از استهلاک طبیعی نیست، بلکه نتیجه رفتار شخص استفادهکننده است. بنابراین مطابق قواعد عمومی مسئولیت مدنی، مستاجر باید خسارت واردشده را جبران کند.
البته صرف ادعای مالک کافی نیست. اگر درباره علت خرابی اختلاف ایجاد شود، ممکن است برای اثبات تقصیر هر یک از طرفین، نظر کارشناس رسمی دادگستری مورد استناد قرار گیرد.
آیا قدیمی بودن کولر مسئولیت مستاجر را از بین میبرد؟
یکی از موضوعاتی که در عمل بسیار مشاهده میشود، قدیمی بودن تجهیزات سرمایشی است. گاهی کولری که در اختیار مستاجر قرار گرفته، بیش از ده یا پانزده سال عمر دارد و طبیعی است که احتمال خرابی آن نسبت به یک دستگاه نو بیشتر باشد.
در چنین شرایطی، اگر خرابی ناشی از پایان عمر مفید دستگاه باشد، معمولاً نمیتوان مستاجر را مسئول دانست. استفاده متعارف از یک وسیله فرسوده، بهخودیخود تقصیر محسوب نمیشود.
در مقابل، اگر همان کولر قدیمی بر اثر بیاحتیاطی مستاجر دچار آسیب شود، فرسودگی دستگاه مانع از مسئولیت وی نخواهد بود؛ زیرا آنچه ملاک قرار میگیرد، رابطه میان رفتار مستاجر و خسارت ایجادشده است.
آیا مستاجر میتواند صاحبخانه را مجبور به تعمیر کولر کند ؟
اگر بر اساس قانون یا قرارداد، تعمیر کولر بر عهده موجر باشد، مستاجر حق دارد از مالک بخواهد ظرف مدت متعارف نسبت به رفع خرابی اقدام کند.
با این حال، توصیه میشود این درخواست صرفاً شفاهی نباشد . ارسال پیامک، پیام در شبکههای اجتماعی قابل استناد یا در موارد مهم، ارسال اظهارنامه رسمی، میتواند در آینده برای اثبات مطالبه مستاجر مؤثر باشد.
این موضوع بهویژه زمانی اهمیت پیدا میکند که خرابی کولر در اوج گرمای تابستان، استفاده متعارف از ملک را با دشواری جدی روبهرو کرده باشد.
نقش قرارداد اجاره در تعیین مسئولیت تعمیر کولر
اگرچه قانون مدنی اصول کلی مسئولیت موجر و مستاجر را مشخص کرده است، اما در بسیاری از موارد قرارداد اجاره تعیینکنندهترین سند برای حل اختلاف خواهد بود. قانون مدنی نیز اصل آزادی قراردادها را تا جایی که مخالف قوانین آمره نباشد، پذیرفته است؛ بنابراین طرفین میتوانند درباره نحوه تقسیم هزینههای تعمیر و نگهداری تجهیزات ملک توافق کنند.
به همین دلیل، اگر در اجارهنامه به صراحت قید شده باشد که سرویس کولر بر عهده مستاجر است یا تعمیرات اساسی با مالک خواهد بود، اصل بر اجرای همین توافق است.
البته در عمل، بسیاری از قراردادهای اجاره تنها از عباراتی کلی مانند « تعمیرات جزئی با مستاجر و تعمیرات اساسی با موجر است » استفاده میکنند، بدون آنکه مصادیق این دو را مشخص کنند. همین ابهام، منشأ بسیاری از اختلافات قضایی میشود.
بهتر است هنگام تنظیم قرارداد، وضعیت هر یک از تجهیزات مهم ساختمان از جمله کولر، پکیج، آبگرمکن، آسانسور، آیفون تصویری و پمپ آب به طور جداگانه مشخص شود تا در آینده محل اختلاف نباشد.
آیا سرویس سالانه کولر بر عهده مستاجر است ؟
یکی از پرسشهای پرتکرار این است که آیا هزینه سرویس سالانه کولر را باید مالک پرداخت کند یا مستاجر؟
در اغلب روابط استیجاری، پاسخ مثبت است. سرویسهای دورهای معمولاً جزء هزینههای نگهداری و استفاده متعارف از وسیله محسوب میشوند و عرفاً مستاجر آنها را انجام میدهد؛ زیرا این اقدامات برای حفظ کارایی دستگاه در طول مدت استفاده وی انجام میشود.
برای نمونه، موارد زیر غالباً در زمره هزینههای جاری قرار میگیرند:
- تعویض پوشال کولر آبی
- شستوشوی داخل کولر
- روغنکاری یاتاقانها
- تنظیم تسمه
- تمیز کردن فیلترهای کولر گازی
- شستوشوی پنل داخلی
- سرویس اولیه پیش از شروع فصل گرما
البته اگر در قرارداد برخلاف این عرف توافق شده باشد، همان توافق ملاک عمل خواهد بود.
این مطلب را در وبسایت محمدرضا محمدحسینی وکیل پایه یک دادگستری می خوانید.
تعویض موتور ، پمپ یا کمپرسور کولر با چه کسی است؟
خرابی قطعات اصلی کولر معمولاً در اثر فرسودگی یا پایان عمر مفید آنها ایجاد میشود.
به همین دلیل، اگر موتور کولر آبی بسوزد، کمپرسور کولر گازی از کار بیفتد یا برد اصلی دستگاه دچار نقص شود و این خرابی ناشی از استفاده عادی باشد، هزینه تعمیر یا تعویض اصولاً بر عهده مالک خواهد بود.
اما اگر ثابت شود که این خسارت نتیجه استفاده نادرست مستاجر است، مسئولیت نیز تغییر خواهد کرد.
برای مثال، روشن کردن مکرر کولر بدون آب، دستکاری غیراصولی مدار برق یا استفاده برخلاف دستورالعمل سازنده ممکن است موجب مسئولیت مستاجر شود.
شارژ گاز کولر گازی بر عهده چه کسی است؟
در مورد شارژ گاز کولر گازی نمیتوان یک پاسخ واحد ارائه داد.
اگر کاهش گاز به علت نشتی سیستم ، فرسودگی لولهها یا نقص فنی دستگاه باشد، معمولاً این هزینه در حکم تعمیر اساسی بوده و بر عهده موجر است.
اما اگر شارژ گاز صرفاً بخشی از نگهداری معمول دستگاه تلقی شود یا قرارداد مسئول آن را مشخص کرده باشد ، ممکن است نتیجه متفاوت باشد.
در عمل، علت کاهش گاز اهمیت فراوانی دارد و در صورت اختلاف، نظر کارشناس میتواند نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
اگر کولر هنگام تحویل ملک خراب باشد
یکی از مواردی که گاه موجب اختلاف میشود، زمانی است که مستاجر پس از تحویل گرفتن ملک متوجه میشود کولر از همان ابتدا قابل استفاده نبوده است.
در چنین وضعیتی، مسئولیت بر عهده مالک خواهد بود؛ زیرا وی مکلف است ملکی را تحویل دهد که قابلیت استفاده متعارف داشته باشد. اگر وسیله سرمایشی جزء امکانات مورد اجاره بوده اما از ابتدا معیوب باشد، مستاجر حق دارد از موجر بخواهد آن را تعمیر یا تعویض کند.
به همین دلیل توصیه میشود هنگام تحویل ملک، صورتجلسهای از وضعیت تجهیزات تهیه شود یا دستکم عکس و فیلمی از وضعیت آنها ثبت گردد تا در صورت بروز اختلاف، امکان اثبات وضعیت اولیه وجود داشته باشد.
اگر کولر در میانه مدت اجاره خراب شود
خرابی کولر در طول مدت اجاره، لزوماً به معنای مسئولیت یکی از طرفین نیست. ابتدا باید علت خرابی مشخص شود.
اگر خرابی ناشی از استهلاک طبیعی باشد، هزینه معمولاً بر عهده مالک است.
اگر خرابی نتیجه تقصیر مستاجر باشد، وی باید خسارت را جبران کند.
و اگر قرارداد درباره این موضوع تعیین تکلیف کرده باشد، اصل بر اجرای توافق طرفین خواهد بود.
در واقع، پاسخ حقوقی بدون بررسی علت خرابی و مفاد قرارداد امکانپذیر نیست.
آیا مستاجر میتواند بدون اجازه صاحبخانه کولر را تعمیر کند ؟
این موضوع یکی از اشتباهات رایج در روابط موجر و مستاجر است.
گاهی مستاجر برای رهایی از گرمای شدید، بدون اطلاع مالک کولر را تعمیر میکند و سپس انتظار دارد تمام هزینهها را از صاحبخانه دریافت کند. اما اگر موجر از خرابی مطلع نشده باشد یا فرصت متعارفی برای انجام تعمیر نداشته باشد، ممکن است در خصوص پرداخت هزینه اختلاف ایجاد شود.
بنابراین، بهترین شیوه آن است که مستاجر:
- ابتدا خرابی را به مالک اطلاع دهد؛
- برای انجام تعمیر، فرصت معقولی در اختیار او قرار دهد؛
- در صورت خودداری مالک، مدارک اطلاعرسانی را حفظ کند؛
- فاکتور رسمی تعمیرات و مشخصات تعمیرکار را نگهداری کند.
این اقدامات در صورت طرح دعوا، ارزش اثباتی قابل توجهی خواهند داشت.
اگر مالک از تعمیر کولر خودداری کند مستاجر چه اقدامی انجام دهد؟
در بسیاری از اختلافات، مشکل اصلی خرابی کولر نیست؛ بلکه امتناع مالک از انجام تعهدات خود است.
در چنین شرایطی، بهتر است مستاجر اقدامات خود را به ترتیب انجام دهد:
نخست، موضوع را به صورت دوستانه مطرح کند و فرصت مناسبی برای تعمیر در اختیار مالک بگذارد.
اگر نتیجهای حاصل نشد، درخواست خود را به صورت مکتوب ثبت کند؛ برای مثال از طریق پیامک ، پیامرسان داخلی یا در موارد مهم، اظهارنامه رسمی.
در صورتی که همچنان اقدامی از سوی موجر انجام نشود و خرابی به گونهای باشد که استفاده متعارف از ملک را مختل کند، مستاجر میتواند با توجه به شرایط پرونده، از طریق مراجع صالح حقوقی، حقوق خود را پیگیری کند.
البته انتخاب بهترین اقدام حقوقی به مفاد قرارداد، نوع خرابی و شرایط هر پرونده بستگی دارد و نمیتوان برای همه پروندهها نسخه واحدی پیچید.
چند توصیه کاربردی برای تنظیم قرارداد اجاره
تجربه نشان میدهد بسیاری از دعاوی مربوط به تعمیرات ساختمان، ناشی از قراردادهای مبهم است. اگر هنگام تنظیم اجارهنامه چند بند ساده به قرارداد اضافه شود، احتمال بروز اختلاف به میزان قابل توجهی کاهش مییابد.
به عنوان نمونه، بهتر است در قرارداد مشخص شود:
- هزینه سرویس سالانه کولر بر عهده چه کسی است.
- تعویض قطعات اصلی با کدام طرف خواهد بود.
- در تعمیرات اضطراری، مستاجر تا چه سقفی مجاز به پرداخت هزینه است.
- آیا انجام تعمیر نیازمند کسب اجازه قبلی از موجر است یا خیر.
- نحوه ارائه فاکتور و اسناد هزینه چگونه خواهد بود.
شفاف بودن قرارداد، از بسیاری از اختلافات بعدی جلوگیری میکند و در صورت طرح دعوا نیز تکلیف طرفین را روشنتر خواهد کرد.
رویه عملی دادگاهها در اختلافات مربوط به تعمیر کولر
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور میشود قانون برای هر نوع خرابی ساختمان، از جمله خرابی کولر، حکم مشخص و مستقلی بیان کرده است. در حالی که در قوانین ایران مقررهای اختصاصی درباره مسئولیت تعمیر کولر وجود ندارد و به همین دلیل، دادگاهها با تکیه بر قواعد عمومی قانون مدنی، مفاد قرارداد اجاره، عرف و اوضاع و احوال هر پرونده تصمیمگیری میکنند.
به بیان دیگر، قاضی پیش از آنکه بپرسد «کولر متعلق به چه کسی است؟»، به این موضوع توجه میکند که علت خرابی چه بوده و مسئولیت آن بر عهده کدام طرف قرار میگیرد.
در عمل، معمولاً چند پرسش اساسی در دادگاه مطرح میشود:
- آیا کولر هنگام تحویل ملک سالم بوده است؟
- خرابی ناشی از استهلاک طبیعی است یا استفاده غیرمتعارف؟
- آیا قرارداد اجاره درباره تعمیرات تعیین تکلیف کرده است؟
- آیا مالک از خرابی مطلع شده و با وجود اطلاع، از انجام تعمیر خودداری کرده است؟
- آیا مستاجر بدون هماهنگی اقدام به تعمیر کرده است؟
- آیا مدارکی برای اثبات هزینههای انجامشده وجود دارد؟
پاسخ به همین پرسشها، مسیر تصمیمگیری دادگاه را مشخص میکند.
نقش نظر کارشناس رسمی دادگستری
در بسیاری از پروندهها، تشخیص علت خرابی از توانایی قاضی خارج است؛ زیرا موضوع جنبه فنی دارد. برای مثال، آیا سوختن موتور کولر نتیجه فرسودگی بوده یا ناشی از روشن کردن دستگاه بدون آب؟ آیا کمپرسور کولر گازی به پایان عمر مفید خود رسیده یا بر اثر استفاده نادرست آسیب دیده است؟
در چنین مواردی، دادگاه ممکن است برای احراز علت خرابی، از کارشناس رسمی دادگستری استفاده کند. نظر کارشناس میتواند در تشخیص نوع خرابی، علت آن، میزان خسارت و حتی برآورد هزینه متعارف تعمیر نقش مهمی داشته باشد.
البته نظر کارشناس بهتنهایی حکم دادگاه نیست، اما در بسیاری از پروندههای مربوط به اختلافات موجر و مستاجر ، یکی از مهمترین دلایل اثبات محسوب میشود.
اهمیت ادله و مستندات در اینگونه دعاوی
بسیاری از دعاوی مربوط به تعمیرات ساختمان نه به دلیل ضعف قانون، بلکه به علت نبود دلیل کافی با شکست مواجه میشوند.
برای مثال، اگر مستاجر ادعا کند که مالک از تعمیر کولر خودداری کرده است، بهتر است بتواند این موضوع را با پیامک، اظهارنامه، مکاتبات یا سایر ادله قابل استناد اثبات کند. همچنین اگر مالک مدعی باشد که خرابی بر اثر بیاحتیاطی مستاجر ایجاد شده است، صرف ادعا کافی نیست و باید دلایل متناسب ارائه شود.
نگهداری فاکتور رسمی تعمیرات، گزارش تعمیرکار، تصاویر مربوط به خرابی، فیلم، پیامهای ردوبدلشده میان طرفین و حتی شهادت افرادی که از موضوع اطلاع دارند، بسته به شرایط پرونده، میتواند در اثبات ادعا مؤثر باشد.
اشتباهات رایج موجر و مستاجر
تجربه پروندههای حقوقی نشان میدهد برخی اشتباهات، بیش از سایر موارد باعث ایجاد اختلاف میشوند.
از سوی موجر:
- خودداری از رسیدگی به خرابیهای اساسی با این تصور که تمام هزینهها بر عهده مستاجر است.
- استفاده از قراردادهای کلی و مبهم بدون تعیین تکلیف تجهیزات ساختمان.
- بیتوجهی به اعلام خرابی از سوی مستاجر و به تأخیر انداختن تعمیرات.
از سوی مستاجر:
- انجام تعمیرات اساسی بدون اطلاع مالک و مطالبه هزینه پس از پایان کار.
- نداشتن فاکتور یا مدرک معتبر برای اثبات هزینههای انجامشده.
- تصور اینکه هر نوع خرابی، حتی اگر ناشی از استفاده نادرست باشد، باید توسط صاحبخانه جبران شود.
پرهیز از این اشتباهات، از بسیاری از اختلافات و طرح دعاوی غیرضروری جلوگیری میکند.
توصیههای حقوقی برای موجران
اگر مالک یک واحد مسکونی یا تجاری هستید، رعایت چند نکته ساده میتواند از اختلافات آینده جلوگیری کند:
- پیش از تحویل ملک، از سلامت کولر و سایر تجهیزات اطمینان حاصل کنید.
- وضعیت وسایل را در صورتجلسه تحویل ملک یا در متن قرارداد قید کنید.
- مسئولیت سرویسهای دورهای و تعمیرات اساسی را بهطور شفاف در اجارهنامه بنویسید.
- در صورت اعلام خرابی از سوی مستاجر، موضوع را در کوتاهترین زمان بررسی کنید تا از افزایش خسارت جلوگیری شود.
توصیههای حقوقی برای مستاجران
مستاجران نیز برای حفظ حقوق خود بهتر است:
- هنگام تحویل گرفتن ملک، عملکرد کولر را بررسی کنند.
- در صورت مشاهده ایراد، موضوع را همان ابتدا به مالک اطلاع دهند.
- قبل از انجام تعمیرات پرهزینه، مالک را در جریان قرار دهند و تا حد امکان موافقت او را جلب کنند.
- فاکتورهای تعمیر، رسیدهای پرداخت و مدارک مربوط را نگهداری کنند.
- در صورت بروز اختلاف، از اقدامهای شتابزده مانند کسر خودسرانه هزینه تعمیر از اجارهبها بدون مبنای قانونی یا قراردادی خودداری کنند؛ زیرا این اقدام ممکن است خود منشأ اختلافات دیگری شود.
پاسخ به این پرسش که « تعمیر کولر بر عهده صاحبخانه است یا مستاجر ؟» را نمیتوان در یک جمله خلاصه کرد. مسئولیت پرداخت هزینه، به علت خرابی، نوع تعمیر، مفاد قرارداد اجاره و شواهد موجود در هر پرونده بستگی دارد.
با این حال، میتوان یک اصل کلی را بیان کرد: تعمیرات اساسی و هزینههایی که برای قابل استفاده بودن مورد اجاره ضروری است، اصولاً بر عهده موجر قرار دارد؛ اما اگر خرابی ناشی از تقصیر یا استفاده غیرمتعارف مستاجر باشد، وی مسئول جبران خسارت خواهد بود. در کنار این اصل، نباید از نقش تعیینکننده قرارداد اجاره و عرف نیز غافل شد.
از آنجا که اختلافات مربوط به تعمیرات ساختمان ممکن است آثار مالی قابل توجهی داشته باشد، پیش از هر اقدام حقوقی بهتر است مفاد قرارداد، مدارک موجود و شرایط خاص پرونده با دقت بررسی شود. در موارد پیچیده نیز دریافت مشاوره از وکیل متخصص میتواند از طرح دعاوی غیرضروری و تحمیل هزینههای اضافی جلوگیری کند.
پرسشهای متداول
۱. آیا تعمیر موتور کولر همیشه بر عهده صاحبخانه است ؟
خیر. اگر خرابی ناشی از استهلاک طبیعی باشد، معمولاً مالک مسئول است؛ اما اگر موتور بر اثر استفاده نادرست یا تقصیر مستاجر آسیب دیده باشد، مستاجر مسئول جبران خسارت خواهد بود.
۲. هزینه تعویض پوشال کولر آبی با چه کسی است ؟
در اغلب موارد، تعویض پوشال از هزینههای جاری نگهداری محسوب میشود و عرفاً بر عهده مستاجر است، مگر اینکه در قرارداد توافق دیگری شده باشد.
۳. اگر کولر هنگام تحویل ملک خراب باشد چه کسی باید آن را تعمیر کند ؟
در این حالت، اصل بر مسئولیت موجر است؛ زیرا مورد اجاره باید در وضعیتی تحویل شود که قابلیت استفاده متعارف داشته باشد.
۴. آیا مستاجر میتواند بدون اجازه صاحبخانه کولر را تعمیر کند ؟
بهتر است ابتدا مالک را از خرابی مطلع کند و فرصت متعارفی برای انجام تعمیر به او بدهد. این کار از بروز اختلاف در خصوص پرداخت هزینه جلوگیری میکند.
۵. اگر صاحبخانه از تعمیر کولر خودداری کند، مستاجر چه اقدامی میتواند انجام دهد ؟
ابتدا بهتر است موضوع را به صورت مکتوب به مالک اعلام کند. در صورت استمرار امتناع، بسته به شرایط پرونده، امکان پیگیری حقوقی وجود دارد.
۶. آیا شارژ گاز کولر گازی همیشه بر عهده مالک است ؟
خیر. پاسخ به علت نیاز به شارژ و مفاد قرارداد بستگی دارد. اگر کاهش گاز ناشی از نقص فنی یا فرسودگی باشد، معمولاً هزینه بر عهده مالک است.
۷. آیا مستاجر میتواند هزینه تعمیر کولر را از اجارهبها کسر کند ؟
در حالت عادی، چنین حقی بدون توافق با موجر یا وجود مستند قانونی یا قراردادی روشن، قابل توصیه نیست و ممکن است موجب اختلافات بعدی شود.
۸. اگر در قرارداد درباره تعمیر کولر چیزی نوشته نشده باشد، تکلیف چیست ؟
در این صورت، مقررات قانون مدنی، عرف، علت خرابی و در صورت لزوم نظر کارشناس رسمی دادگستری، مبنای تعیین مسئولیت خواهد بود.
۹. آیا خرابی ناشی از فرسودگی کولر بر عهده مستاجر است ؟
خیر. فرسودگی ناشی از گذشت زمان معمولاً از مصادیق تعمیرات اساسی است و مسئولیت آن اصولاً با مالک خواهد بود.
۱۰. مهمترین راه جلوگیری از اختلاف درباره تعمیر کولر چیست ؟
تنظیم یک قرارداد اجاره دقیق و شفاف، ثبت وضعیت تجهیزات هنگام تحویل ملک و مستندسازی اعلام خرابی و هزینههای انجامشده، بهترین راهکار برای پیشگیری از اختلافات بعدی است.



